Artikel in 'wisselwerking': spannende tijden voor sle
| Bericht | Auteur |
|---|---|
|
Geplaatst: 11 maart 2009 om 14:55 uur
De 'Wisselwerking is het tweemaandelijks blad van de nier patienten vereniging waar ik al jaren lid van ben. Er staan hele goede stukken in en informatie die vaak door artsen en wetenschappelijk onderzoek ondersteund worden. Deze vond ik echt thuis horen hier op het forum en had het ook al bij een vervolg op het profielwerkstuk over SLE geplaatst, maar zag het niet in de index staan. Hier nog een keer onder een eigen kopje. Groetjes van M'loes Spannende tijden voor SLE SLE is een ernstige aandoening die o.a. de nieren kan aantasten. Er is veel onderzoek onder SLE patiënten naar nieuwe medicijnen om deze complexe ziekte goed te kunnen behandelen. Onderzoekers hopen op een doorbraak. ''We hebben nog nooit zo'n situatie meegemaakt: zo veel nieuwe middelen in grote klinische trials. De laatste keer dat een medicijn specifiek voor SLE is geregistreerd is al langer dan dertig jaar geleden. Maar het is wel hard nodig dat er uit zo'n grote trial sterk positieve uitkomsten komen.' Robert Eisenberg, hoogleraar Reumatologie aan de universiteit van Pennsylvania (Philadelphia, VS)doet onderzoek naar de behandeling van SLE. De B-cel, een afweercel die reageert op ziekteverwekkers met het maken van antistoffen, staat daarbij centraal. Antistoffen zijn eiwitten die binden met bijvoorbeeld bacteriën, waarna het afweersysteem die vernietigt . SLE (systemische lupus erythematosus) is een auto-immuunziekte, een aandoening waarbij het afweersysteem het eigen lichaam aanvalt. SLE kan veel organen aantasten zoals de huid, de gewrichten, hart en longen en ook de nieren. De schatting is dat 20 tot 30 procent van de patienten SLE-nierziekte krijgt, tot wel 60 procent krijgt nierschade. Een deel komt uiteindelijk aan de dialyse. De ziekte treedt niet zo vaak op, 4 op de 10.000 in het algemeen, maar bij jonge vrouwen tot wel op de 1.000. Wat is zo speciaal aan de B-cel? 'De B-cel is essentieel in SLE. Als je in een muis alle B-cellen verwijdert, krijgt hij geen SLE. Belangrijk is dat de B-cellen antistoffen maken en bij SLE zien we een breed spectrum van antistoffen tegen lichaamseigen materiaal. Medicatie die de B-cel aanpakt is een uitstekend idee. Er zijn overigens meer stappen in het ontstaan van SLE,bijvoorbeeld via T cellen. Waarschijnlijk doen B-cellen meer dan alleen antistoffen produceren en spelen ze op meer manieren een rol.' De behandeling gaat nu uit van het dempen van de afweer met bijvoorbeeld Cell Cept en prednison. Werkt dat niet goed genoeg? 'De standaard is cyclofosfamide, een cel remmend middel met veel bijwerkingen dat in chemotherapie tegen kanker wordt toegepast. De laatste tien jaar is Cell Cept in gebruik gekomen. Uit trials blijkt dat het waarschijnlijk even goed is als cyclofosfamide,maar Cell Cept heeft minder bijwerkingen. De overleving van SLE-patienten is nu hoog, maar de bijwerkingen blijven aanzienlijk en niet alle patienten reageren goed op de medicatie. Dat geldt voor grofweg de helft van de mensen met SLE-nierziekte.' Mislukte trial Rituximab (Mabthera) is het belangrijkste middel in het onderzoek naar een nieuwe behandeling van SLE.Het is een kunstmatige antistof die grotendeels menselijk is met onderdelen afkomstig van de muis. Een antistof is een groot Y-vormig eiwit, de twee armen van de Y werken als voelsprieten die gericht binden met een andere stof, bijvoorbeeld een kenmerkend suikermolecuul op de buitenkant van een bacterie. De steel van de Y is het handvat voor afweercellen waaraan ze de bacterie beetpakken om die te doden. Rituximab bindt met B-cellen via CD20, een eiwit dat vooral op het oppervlak van B-cellen voorkomt. De meeste B-cellen gaan daardoor dood, al is het onduidelijk waarom. Het middel is al zo'n tien jaar geregistreerd als medicijn tegen kanker (non- Hodgkin lymfoom) en sinds twee jaar tegen een andere auto-immuunziekte, reumatoide arthritis. Wat is de functie van CD20? 'We weten nog altijd niet wat het molecuul precies doet. Op B-cellen zitten veel CD20- moleculen, we treffen het ook aan in de muis zodat we het goed kunnen onderzoeken. Er zijn enkele aanwijzingen voor de functie van CD20, onder meer dat het signalen afgeeft de cel in met een effect op de in- en uitstroom van calcium. Maar muizen die geen CD20 aanmaken functioneren normaal! Het was een verrassing dat rituximab werkt tegen reuma omdat niet B-cellen maar T cellen daarbij het belangrijkste zijn. We zagen reuma altijd als T-cel-ziekte, antistoffen zijn nauwelijks betrokken. Het middel is verder uitgeprobeerd tegen de ziekte van Wegener, een auto-immuunziekte die primair op de bloedvaten aangrijpt en eveneens de nieren aantast. Dat leverde opvallende resultaten op, maar anekdotisch: het gaat om niet-gecontroleerd onderzoek met erg weinig mensen.' Eind april meldde het farmaceutische bedrijf Genentech dat de Explorer-trial, rituximab bij 257 SLE-patienten, geen succes had. Wat betekent dat voor het onderzoek? 'De trial haalde zijn eindpunt niet, verbetering van de uitkomst van de patienten scores gemeten met een index die de ernst van de ziekte aangeeft. In kleine studies zijn er gunstige effecten van rituximab tegen SLE,maar het is dus niet bewezen in een grote trial. We weten niet goed waarom. Ik geloof echter nog steeds dat B-cellen essentieel zijn. Het is goed mogelijk dat rituximab alleen werkt in subgroepen en Explorer was gericht op alle SLE-patienten, niet specifiek op bijvoorbeeld SLE-nierziekte. Erg belangrijk is nu wat lopende trials gaan opleveren. Met name de LUNAR-studie naar rituximab bij SLE-nierziekte en een trial met een ander middel gericht tegen B-cellen, epratuzumab. Een studie met 24 SLE patienten in onder meer Philadelphia gaf gunstige resultaten, 70 procent verbeterde. de reactie op het Pneumovax-vaccin tegen Pneumococcen bacterien bleek echter verstoord 'De meeste patienten maakten geen antistoffen meer na vaccinatie, evenmin tegen de gifstof van de tetanusbacterie. De uitschakeling van B-cellen leidt dus tot het verdwijnen van de reactie tegen antigenen, vreemde stoffen. Het opmerkelijke is dat er niet een hoger risico op infectie was, wat je wel zou verwachten. SLE-patienten reageren anders op rituximab dan de andere groepen: één op de drie gaat antistoffen tegen het middel maken. Overigens zijn de bijwerkingen van rituximab beperkt, het risico is laag. Bij toepassing in reuma zien we wel meer infecties maar over het geheel is dat een procent of twee.' Nieuwe generatie medicijnen Er loopt nu gerandomiseerd patienten onderzoek naar een serie nieuwe 'slimme' middelen zoals rituximab. Deze 'biologicals' zijn vernuftig in elkaar gesleutelde eiwitten die gericht een celtype of een signaalstof in het lichaam aanpakken. Bijvoorbeeld 'chimere' antistoffen waarin de reactieve onderdelen van muizen afkomstig zijn, of korte stukjes eiwit die bepaalde receptoren saboteren, eiwitten op cellen die als een soort tentakeltjes signaalstoffen binden om het signaal door te geven de cel in. Ocrelizumab, Genentech's opvolger van rituximab, zit in twee studies met in totaal bijna 900 SLE-patienten,de Begin- en Belongtrials. Belimumab (LymphoStat-Bvan Human Genome Sciences, VS)zit in een fase-3-studie onder meer in Nederland. Het is een antistof die bindt met BLyS, een signaalstof die B-cellen nodig hebben om goed te werken. Concurrent atacicept (Merck Serono) zit in een trial met zo'n 500 patienten (Amsterdam doet mee). Het al eerder genoemde epratuzumab van het Amerikaanse bedrijf Immunomedics bindt met een ander oppervlaktemolecuul van B-cellen, CD22, waardoor slechts een deel van de B-cellen doodgaat. Waarschijnlijk verandert epratuzumab de werking van de overblijvende B-cellen via CD22 waardoor ze geen antistoffen meer aanmaken. In twee trials kregen 90 patienten een enkele of dubbele dosering in vergelijking met placebo. Eind oktober maakte UCB,het farmaceutische bedrijf uit België dat de trials uitvoert, gunstige resultaten bekend: minder ernstige SLE en minder benodigde prednison. Overigens zijn de trials voortijdig gestopt met epratuzumab door 'interruptie van de levering van het medicijn', de oorzaak blijft onvermeld. Interesse kan verdwijnen Dat laatste wijst op een ander gevaar: waarom zouden bedrijven zich richten op SLE,een zeldzame aandoening, als het zo lastig en duur is om nieuwe medicijnen te ontwikkelen? Het is niet voor niets dat er al zo lang weinig vooruitgang is geboekt. SLE is vooralsnog geen goudmijn, eerder een bodemloze put waarin het onderzoeksgeld geruisloos verdwijnt. De trials zijn bovendien relatief klein zodat er risico is dat resultaten uitblijven. Onderzoekers meten het effect met een index, een lijstje symptomen en uitslagen die samen een score leveren. SLE is ingewikkeld met veel symptomen en een grillig verloop, elke patient is net weer anders. Statistisch gezien is er voor harde resultaten een grote groep patienten nodig, denk aan meer dan duizend. Grote trials moeten daarom werken met veel centra in veel landen, de belimumab-studie bijvoorbeeld met 132 centra in 18 landen. Wat als goede resultaten uitblijven? 'SLE heeft nieuwe medicijnen en behandelingsvormen hard nodig. Vergelijk het met reuma: de komst in de jaren negentig van de TNF-remmers zoals infliximab heeft onderzoek en behandeling enorm gestimuleerd. Het is nu noodzakelijk dat een grotere trial zoals Lunar harde, positieve uitkomsten gaat geven. Als dat niet gebeurt, zullen de fabrikanten hun belangstelling verliezen in deze kleine markt met kostbare research. De eerste resultaten moeten in de loop van 2009 bekend worden.' Bron: 'Wisselwerking' februari 2009 . Tekst: Arjen Rienks[/b] |
m'loes Berichten: Onbekend |
|
Geplaatst: 19 juni 2009 om 9:41 uur
interessant artikel, dank voor het plaatsen. Ikzelf slik nu voor sle gerelateerde vasculitis: imuran - azathioprine - en plaquenil. Ik heb eerst een maand of twee, drie alleen plaquenil geslikt maar dat bleek niet afdoende. Nu, na bijna 4 weken imuran erbij, verdwijnen de vlekken als sneeuw voor de zon  . Dus het lijkt erop dat het allemaal wel gaat lukken zonder prednison! Zijn er nog mensen met ervaringen met deze combi aan medicijnen? Ik kwam namelijk nog nergens deze combi (dus zonder prednison, dus alleen imuran en plaquenil) tegen. 
|
sneeuw Berichten: 30 |
|
Geplaatst: 11 maart 2011 om 20:17 uur
Bedankt voor deze informatie, goed zeg. Ik hoop dat ze wat vinden, dat het echt genees,en niet alleen maar onderdrukken. En ik ben benieuwd morgen, in Utrecht, met profesor Huizinga, met de nieuwe medecijnen. Succes en heel veel sterkte allemaal liefs Karin |
karinlupus Berichten: 46 |
| Plaats nieuwe reactie | |